خواندن مكلّف به اطاعت اوامر و ترك نواهى الهى است ، مانند اين سخن خداوند عز و جل : " أَ فِي اللَّهِ شَكٌّ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُؤَخِّرَكُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى . « 1 » مگر درباره خدا پديدآورنده آسمان‌ها و زمين ترديدى هست ؟ او شما را دعوت مىكند تا پاره‌اى از گناهانتان را بر شما ببخشايد و تا زمان معيّنى ، شما را مهلت دهد " . به سخن ديگر ، دين ، پيام تكامل انسان است كه خداوند متعال ، انسان را بِدان دعوت مىكند تا از طريق اجراى آن در زندگى ، هدف از آفرينش خود را دريابد . مفهوم دعا در مورد انسان دعاى انسان ، چه در تعبير حقيقى و چه مجازىاش ، كاربردهاى مختلفى در قرآن و حديث دارد « 2 » كه طرح آنها در اين جا ضرورى نيست . آنچه در اين جا مهم و لازم است ، تبيين مفهوم حقيقى " دعاى انسان در برابر آفريدگار " و جمع‌بندى اجمالى آيات و احاديثى است كه درباره آن وارد شده است : الف حقيقتِ دعا با تأمل در كاربرد كلمه " دعا " در قرآن و حديث ، معلوم مىگردد كه دعاى انسان در برابر خداوند متعال ، در حقيقت به معناىِ خود را بنده و نيازمند مطلق به خدا ديدن و با پرستش او درصدد جلب عنايت و رحمت او برآمدن است و از اين رو ، امام صادق عليه السلام در تبيين جنود عقل و جهل مىفرمايد :

--> ( 1 ) . ابراهيم : آيه 10 . ( 2 ) . ر . ك : نضرة النّعيم : ج 5 ص 1904 .